Su Su

Trong số các cây rau.. Su-su có lẽ là cây rau tuy khá thông dụng nhưng lại rất ít người chú ý đến các đặc tính dinh dưỡng và trị liệu của cây..
Su-su hay Chayote được xếp vào các cây nhóm bầu-bí (squash), có nguồn gốc tại Mexico, Brazil (?) và vùng Trung Mỹ. (tên phát xuất từ tiếng Axtec Nahualt : chayotl).

Cây có lẽ được đưa sang trồng tại đảo Reunion từ 1836 và từ đây du nhập vào các nước miền Nam Châu Âu ( Cây được đưa đến Algeria vào giữa thế kỹ 19 và sau đó đến Pháp, để được gọi là
christophene hay brionne) và sau đó sang các vùng nhiệt đới như Ấn Độ, Indonesia, NewZealand..

Tại Việt Nam, su-su được trông tại các vùng có khí hậu mát như Đà lạt, Tam Đảo, những nơi có nhiệt độ thích hợp 10-12 độ C.
Tại Hoa Kỳ, su-su được trồng nhiều nhất ở các tiểu bang Louisiana, Florida, tuy nhiên đa số susu
bán trên thị trường được đưa đến từ Costa RicaPuerto Rico (Theo USDA khoảng 38 triệu
pounds su-su được đưa vào Mỹ năm 1996, tăng từ 20 triiệu năm 1990.. và 5 triệu năm 1980..).

traiSusu

Tên khoa học và các tên thường gọi :

Sechium edule thuộc họ thực vật Cucurbitaceae.
Tên thường gọi : Custard marrow, Choco, Vegetable pear, Mango squash, Mirliton (tại Louisiana),
Christophine (tại Trinidad), Pepinello, Sousous, Chocho, Chuchu..Pear apple, Vegetable pear.

Tại vùng phía Nam nước Ý, su-su có tên là cocuzza a centanaia (cây bầu bí gia tăng hàng 100 lần, có lẽ để chỉ khả năng sinh sôi nảy nở của cây).

Đặc tính thực vật :

Su-su thuộc loại dây leo sống lâu năm có thể cao 1-1.5 m, rễ phình ra thành củ. Cây có lá to, bóng, hình chân vịt chia làm 5 thùy, có tua cuốn chia làm 3-5 nhánh. Hoa nhỏ, màu vàng, đơn tính mọc cùng gốc. Hoa đực mọc thành chùy, hoa cái mọc đơn độc nơi nách lá. Hoa được các nhà trồng tỉa xếp vào loại cho mật rất ngọt. Quả mọng thịt hình trái lê có cạnh lồi và sần sùi, vỏ ngoài có màu thay đổi từ kem nhạt trắng đến xanh lục đậm, trong chứa 1 hạt lớn , cở 0.25-0.50cm hình cầu, hạt có thể mọc mầm bên trong quả chín. Quả từ hoa cái có da láng và được ưa thích hơn so với quả từ hoa đực có những gai nhỏ. Quả non và nhỏ , không cần lột vỏ, có vị ngon hơn quả già và lớn (càng già vị càng nhạt đi, và cần lột vỏ khi sử dụng). Quả trung bình nặng từ 200 đến 450 gram. Cây su-su cho năng suất khá cao : một cây có thể cho hàng trăm quả. (có tài liệu cho rằng su-su gai và su-su trơn là do ở 2 giống khác nhau).

Thành phần dinh dưỡng :

tpddSuSutpddsusu2

Về phương diện dinh dưỡng : Su-su cung cấp ít calories, thích hợp cho ngừi tiểu đường, béo phì. Su-su cũng chứa ít sodium và nhiều potassium, nhiều chất sơ (100 gram cung cấp khoảng 15 gram chất sơ dinh dưỡng) nên thích hợp cho người cao huyết áp, táo bón.

Những nghiên cứu về dược tính của Su-su :

– Nghiên cứu tại ĐH West Indies, Kingston (Jamaica) ghi nhận các dịch chiết từ vỏ ngoài và từ phần thịt của quả su-su khi chích cho chuột đã bị gây mê, tạo ra một tác dụng hạ huyết áp (khoảng 23 mm Hg), và không gây ảnh hưởng trên nhịp tim. Hoạt tính hạ huyết áp có lẽ không do ở ảnh hưởng trên các bắp thịt cơ tim (West Indian Medical Journal Số 49-2000).

– Dịch chiết Su-su có hoạt tính ức chế khá mạnh khả năng gây biến chủng của 2-amino-3-methyl-imidazol[4,5-f] quinoline trên vi khuẩn Salmonella typhimurium TA 98. Hoạt tính này giúp
những người ăn su-su có thêm khả năng ngua vài loại ung thư.. (Food Chemistry and Toxicology
số 39-2001).

– Nghiên cứu tại BV S. Giuseppe, Milano (Ý) ghi nhận: chế phẩm Bionormalizer ( chế tạo do lên
men đu đủ, su-su và pennsetum purpureum) có khả năng cải thiện độ nhớt, độ thẩm lọc của máu nơi những người nghiện rượu. Các hoạt tính này giúp bệnh nhân nghiện rượu mau phục hồi được các chức năng huyết-học (Hepatogastroen terology Số 48-2001).

Vài phương thức sử dụng :

– Su-su, khi mua về nên sử dụng càng sớm càng tốt vì tồn trữ trong tủ lạnh, quả sẽ thay đổi sau 1 tuần, tạo ra một vị mốc mất ngon. Thịt của quả màu xanh nhạt, có độ dòn và vị được xem là pha trộn giữa dưa leo, zucchini và su-hào. Su-su non có vị ngọt hơn và cần lột vỏ trước khi đun nấu. Khi lột vỏ nên lột dưới vòi nước đang chảy để tránh có thể bị ngứa do nhựa của quả).

– Có thể dùng đọt non, lá làm rau. NgonSusu_xaotoi

– Hạt su-su , có thể ăn được sau khi nấu chín, có vị tương tự như đậu ngự (đậu lima) pha trộn với hạnh nhân.

– Rễ củ khá lớn và xốp có khi nặng đến 10 kg, có vị như khoai mài.

– Lá su-su được xem là có tác dụng “thanh nhiệt, tiêu thống“, nên có thể dùng để trị mụn nhọt, làm “mát” cơ thể.

– Tại vùng Nam Trung Hoa, su-su được gọi là Phật-thủ qua do hình dạng của quả giống như một bàn tay nắm lại có những vết lồi lên như nắm đấm. Người Hoa hay dùng su-su nấu với thịt heo làm canh dinh-dưỡng, giúp trị những trường hợp suy nhược, cơ thể mất sức.

Tài liệu sử dụng :
Whole Foods Companion (Diane Onstad).
– Uncommon Fruits & Vegetables (E. Schneider).
– The Oxford Companion to Foods (Alain Davidson).
– Prevention Magazine’s Nutrition Advisor.
– The Visual Food Encyclopedia (Quebec/Amerique).

Chia sẽ bài viết qua:
  •  
  •  
  •  
  •   
  •   
  •  
  •   
  •  
  •  

Trả lời

Name *
Email *
Website